Tắm là thói quen vệ sinh cơ bản giúp cơ thể sạch sẽ, thư giãn và ngủ ngon hơn. Tuy nhiên, 4 kiểu tắm gây hại cơ thể, tăng nguy cơ đột quỵ dưới đây, bạn nên tránh hàng ngày:
Tắm tưởng vô hại nhưng có thể “kích hoạt” đột quỵ
Nhiều nghiên cứu và báo cáo y khoa ghi nhận không ít trường hợp đột quỵ, tụt huyết áp, ngất xỉu xảy ra ngay trong nhà tắm, đặc biệt ở người có bệnh nền tim mạch, huyết áp, tiểu đường hoặc người lớn tuổi. Điểm chung là đa phần nạn nhân đều tắm sai cách hoặc tắm trong những điều kiện hoàn toàn không phù hợp với tình trạng cơ thể.
Vào mùa đông hoặc thời điểm giao mùa, sự chênh lệch nhiệt độ, thói quen tắm khuya, tắm nước quá nóng hoặc quá lạnh càng khiến nguy cơ tai biến, đột quỵ, ngừng tim tăng lên rõ rệt. Vì vậy, hiểu đúng các kiểu tắm nguy hiểm là bước quan trọng để bảo vệ sức khỏe cho chính mình và người thân trong gia đình.
Tắm nước quá nóng, quá lâu
Nhiều người nghĩ trời lạnh thì càng phải tắm nước thật nóng, càng ngâm lâu càng “đã”. Nhưng đây lại là một trong những kiểu tắm nguy hiểm nhất cho tim mạch và não bộ.
Khi tắm nước quá nóng, mạch máu ngoại vi giãn ra mạnh, máu dồn ra da nhiều hơn, làm tụt huyết áp tương đối, tim phải co bóp nhanh hơn để bù lại. Nếu lại tắm trong phòng kín, hơi nước nóng bốc lên nhiều, cơ thể ra mồ hôi, mất nước, thể tích tuần hoàn giảm, người tắm rất dễ chóng mặt, hoa mắt, choáng váng, thậm chí ngất do phản xạ phế vị. Ở người đang có sẵn bệnh mạch vành, tăng huyết áp, hẹp động mạch não, những biến động này có thể là “tia lửa” kích hoạt nhồi máu não hoặc thiếu máu não thoáng qua.
Ngâm bồn nước nóng quá lâu cũng không tốt. Làn da bị mất nước, mạch máu co giãn thất thường, nhịp tim thay đổi, làm rối loạn điều hòa huyết áp và tuần hoàn não. Nếu đang tắm mà cảm thấy tim đập nhanh, khó thở, choáng, nhức đầu, buồn nôn, người tắm nên dừng lại ngay, lau khô, mặc ấm và theo dõi, không cố gắng ngâm thêm vài phút vì rất dễ xảy ra tai biến.
Cách tắm an toàn:
- Chỉ nên dùng nước ấm vừa phải, khoảng 36–40°C, tránh nước quá nóng.
- Thời gian tắm, ngâm bồn khoảng 10–15 phút, không nên kéo dài.
- Phòng tắm nên thông thoáng, không đóng kín bưng dễ gây ngột ngạt.
Tắm nước lạnh đột ngột, nhất là lúc trời rét hoặc sáng sớm
Tắm nước lạnh giúp nhiều người thấy tỉnh táo, sảng khoái, nhưng nếu thực hiện đột ngột trong môi trường lạnh, đặc biệt vào đêm khuya hoặc sáng sớm, nguy cơ co mạch, tăng huyết áp và đột quỵ là rất đáng lo ngại.
Khi cơ thể đang ấm mà bất ngờ tiếp xúc với nước lạnh, các mạch máu ngoại vi co lại mạnh để giữ nhiệt, làm tăng sức cản mạch máu và gây tăng huyết áp đột ngột. Ở người có sẵn tăng huyết áp, mảng xơ vữa trong mạch máu não, tim, sự thay đổi này có thể làm vỡ mạch hoặc hình thành cục máu đông gây tắc mạch, dẫn đến đột quỵ não. Ngoài ra, co mạch cũng làm giảm lượng máu lên não tạm thời, dễ gây hoa mắt, choáng váng, ngã quỵ trong nhà tắm.
Nguy hiểm hơn, nhiều người còn có thói quen dội nước lạnh thẳng từ đầu xuống khi mới bước vào phòng tắm. Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột tập trung ở vùng đầu, cổ, nơi có nhiều mạch máu quan trọng, có thể gây vỡ mao mạch, xuất huyết não ở người mạch máu yếu.
Cách tắm an toàn:
- Trời lạnh, người lớn tuổi, người có bệnh tim mạch, huyết áp cao nên ưu tiên tắm nước ấm, hạn chế tắm nước lạnh.
- Không dội nước từ đầu xuống trước; hãy làm ướt chân, tay, rồi đến ngực, vai, sau cùng mới đến đầu để cơ thể thích nghi dần.
- Không tắm sáng quá sớm khi nhiệt độ ngoài trời còn thấp, nên đợi trời ấm hơn hoặc tắm vào thời điểm an toàn hơn trong ngày.
Tắm quá muộn trong đêm, khi cơ thể mệt hoặc đang trong trạng thái bất lợi
Tắm khuya (sau 22h), tắm đêm muộn khi vừa đi làm về, cơ thể đã mệt, hoặc sau khi uống rượu, ăn no, luyện tập cường độ cao… đều là những “kiểu tắm” làm tăng nguy cơ tai biến.
Nhiều báo cáo ghi nhận tình trạng người lớn tuổi, người có bệnh nền bị tai biến, đột quỵ sau khi tắm khuya, nhất là vào mùa lạnh. Lúc đêm muộn, nhiệt độ môi trường xuống thấp, mạch máu có xu hướng co lại, huyết áp dao động mạnh. Nếu tắm thêm bằng nước quá lạnh hoặc quá nóng, cơ thể phải điều chỉnh liên tục, tim và mạch máu chịu áp lực lớn, dễ dẫn đến rối loạn tuần hoàn não.
Tắm ngay sau khi uống rượu bia cũng cực kỳ nguy hiểm. Cồn làm giãn mạch, rối loạn điều hòa thân nhiệt, giảm đường huyết, gây chóng mặt, mất thăng bằng; nếu lại tắm nước nóng hoặc lạnh, sự thay đổi này càng dữ dội, dễ dẫn đến ngất, tụt huyết áp, đột quỵ hoặc tai nạn té ngã trong nhà tắm. Tương tự, tắm ngay sau khi ăn no sẽ làm máu phân bố lại, giảm lưu lượng máu đến hệ tiêu hóa, có thể gây khó tiêu, choáng, nhất là ở người có bệnh tim.
Sau vận động cường độ cao, nhịp tim, huyết áp đang ở mức cao, các mạch máu giãn nở; nếu lập tức vào tắm, đặc biệt là nước lạnh, sự thay đổi nhiệt độ, huyết áp đột ngột sẽ tạo gánh nặng lớn cho tim mạch, có thể gây đột tử ở người thể trạng yếu.
Cách tắm an toàn:
- Tránh tắm sau 22h, đặc biệt với người lớn tuổi, người có bệnh nền tim mạch, huyết áp, tiểu đường, phụ nữ mang thai.
- Không tắm ngay sau khi uống rượu bia; nên chờ cơ thể tỉnh táo dần, hoặc tốt hơn là chỉ vệ sinh sơ bộ thay vì tắm toàn thân.
- Sau khi ăn, nên đợi ít nhất 1 giờ rồi mới tắm.
- Sau luyện tập nặng, nghỉ ngơi, lau khô mồ hôi, đợi nhịp tim và huyết áp ổn định rồi mới tắm bằng nước ấm.
Tắm quá thường xuyên, tắm kiểu “hành xác” làn da
Nghe có vẻ lạ vì ai cũng nghĩ tắm càng nhiều càng sạch, càng tốt. Nhưng tắm quá nhiều lần trong ngày, chà xát da quá mạnh, dùng sữa tắm tẩy rửa quá “nặng đô” lại là kiểu tắm âm thầm bào mòn sức khỏe của làn da, làm tăng nguy cơ viêm nhiễm, ngứa gãi, mất ngủ, gián tiếp ảnh hưởng tới sức khỏe tim mạch.
Da có lớp màng bảo vệ tự nhiên gồm lipid, độ ẩm và hàng rào sừng. Khi tắm quá thường xuyên, đặc biệt vào mùa đông hanh khô, lớp dầu tự nhiên này bị rửa trôi liên tục, làm da khô, nứt nẻ, ngứa, dễ chảy máu, tạo “cửa ngõ” cho vi khuẩn, nấm xâm nhập. Nhiều người còn có thói quen dùng khăn, bông tắm chà xát rất mạnh, làm tổn thương bề mặt da, phá vỡ hàng rào bảo vệ, khiến tình trạng kích ứng, viêm da, chàm, dị ứng càng nặng hơn.
Các sản phẩm tẩy rửa chứa chất tẩy mạnh, nhiều hương liệu, dễ gây kích ứng cũng là “thủ phạm” làm hàng rào da suy yếu. Một làn da liên tục trong trạng thái ngứa, rát, mất ngủ, căng thẳng có thể khiến huyết áp dao động, giấc ngủ kém chất lượng, từ đó ảnh hưởng gián tiếp đến sức khỏe tim mạch, não bộ, đặc biệt ở người đã có nguy cơ đột quỵ.
Cách tắm an toàn cho da:
- Vào mùa đông, không cần tắm quá thường xuyên; đa số người khỏe mạnh chỉ cần 1 lần/ngày, thậm chí 1–2 ngày/lần nếu không ra nhiều mồ hôi, có thể lau người thay thế.
- Hạn chế chà xát mạnh; nên dùng tay hoặc khăn mềm, thao tác nhẹ nhàng.
- Ưu tiên sữa tắm dịu nhẹ, ít hương liệu, có thành phần dưỡng ẩm, pH gần với da.
- Sau tắm, lau khô nhẹ nhàng và thoa kem dưỡng ẩm toàn thân, nhất là người lớn tuổi.
Những nguyên tắc “vàng” để tắm an toàn, giảm nguy cơ đột quỵ
Để bảo vệ bản thân và người thân, đặc biệt là người cao tuổi, người có bệnh tim mạch, huyết áp, tiểu đường, anh/chị có thể áp dụng một số nguyên tắc chung sau:
- Chọn thời điểm tắm hợp lý: Tránh tắm quá khuya hoặc sáng quá sớm khi trời lạnh; tốt nhất tắm khi nhiệt độ môi trường ổn định, cơ thể không quá mệt.
- Tránh mọi kiểu “thay đổi đột ngột”: Không chuyển từ nóng sang lạnh hoặc ngược lại quá nhanh, không dội nước lạnh thẳng lên đầu, không bước vào phòng tắm khi người còn đang run vì lạnh.
- Điều chỉnh nhiệt độ nước vừa phải: Không quá nóng, không quá lạnh; với đa số người, nước ấm nhẹ là lựa chọn an toàn nhất.
- Không tắm khi cơ thể đang “yếu thế”: Say rượu, vừa ăn no, sau khi tập luyện nặng, đang sốt cao, đang hoa mắt, chóng mặt đều là những thời điểm nên hoãn tắm.
- Giám sát người nguy cơ cao: Người già, người có bệnh tim mạch, huyết áp, tiểu đường nên tắm nhanh, nước ấm, cửa phòng tắm không khóa chặt, có người thân để ý nếu thấy quá lâu bất thường.
Ví dụ thực tế, với một gia đình có ông bà bị tăng huyết áp sống ở miền Bắc mùa đông lạnh, thói quen tắm tốt là: tắm nước ấm vào đầu giờ tối (khoảng 18–20h), thời gian tắm dưới 10–15 phút, không tắm khi vừa ăn tối xong, phòng tắm tránh gió lùa nhưng vẫn thoáng khí và luôn có người thân ở gần để hỗ trợ khi cần.
